กฎคลังใหม่เปลี่ยนเกณฑ์ TOR จาก 'ราคาต่ำสุด' เป็น 'ผลงานในอดีต': บริษัทไหนจะเสียเปรียบตั้งแต่ยังไม่ยื่นซอง

ผู้รับเหมาภาครัฐที่เตรียมตอบ TOR อยู่ตอนนี้อาจต้องปรับกลยุทธ์ทันที หลัง เกณฑ์คัดเลือกผู้รับเหมาภาครัฐ 2569 เปลี่ยนจากเน้น "ราคาต่ำสุด" เป็น "ผลงานในอดีต" ตามข้อบังคับใหม่ของกฎคลัง ซึ่งกระทบตรงที่บริษัทที่ขาดประสบการณ์หรือไม่สามารถแสดงผลงานเชิงลึกได้ อาจเสียเปรียบตั้งแต่ขั้นยื่นซอง แม้ราคาจะดีกว่า แต่การพิสูจน์คุณภาพผ่านประวัติงานก็กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม คำถามคือ คุณพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงนี้หรือยัง?

กฎกระทรวงคลังฉบับใหม่เปลี่ยนอะไรบ้าง จากราคาต่ำสุดสู่ประเมินผลงาน-ศักยภาพ

การเปลี่ยนแปลงใน เกณฑ์คัดเลือกผู้รับเหมาภาครัฐ 2569 สะท้อนการปรับทิศทางจาก "ราคาต่ำสุด" สู่ "การประเมินศักยภาพและผลงาน" ซึ่งส่งผลต่อทั้งกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและกลยุทธ์ของผู้รับงานอย่างชัดเจน

กรณีเก่า (ราคาต่ำสุด): ระบบเดิมเน้นคัดเลือกผู้เสนอราคาต่ำสุดโดยไม่ต้องพิจารณาคุณภาพหรือประสบการณ์ ทำให้ผู้รับงานบางรายอาจใช้กลยุทธ์ลดต้นทุนแบบไม่ยั่งยืน เช่น ใช้วัสดุคุณภาพต่ำ หรือลดขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพ เพื่อให้ได้ราคาต่ำกว่าคู่แข่ง แม้ผลลัพธ์อาจส่งผลเสียต่อคุณภาพงานระยะยาว (เช่น โครงการโครงสร้างพื้นฐานที่เสื่อมสภาพเร็ว)

กรณีใหม่ (ประเมินศักยภาพ/ผลงาน): ระบบใหม่กำหนดให้หน่วยงานรัฐต้องประเมินผู้รับงานจากหลายมิติ เช่น ผลงานในอดีต ความเชี่ยวชาญเฉพาะทาง การบริหารจัดการโครงการ รวมถึงความสามารถในการปรับตัวต่อความท้าทายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต ตัวอย่างเช่น ผู้รับงานที่เคยรับมือกับวิกฤตการณ์โควิด-19 ได้ดี หรือมีระบบตรวจสอบคุณภาพที่เข้มงวด อาจได้เปรียบกว่าผู้ที่เสนอราคาต่ำแต่ขาดประสบการณ์

ผลกระทบต่อผู้รับงาน:
- ข้อดี: ผู้รับงานที่มีความเชี่ยวชาญและผลงานดีสามารถแสดงศักยภาพได้ชัดเจน แม้ราคาจะสูงกว่าคู่แข่ง
- ข้อท้าทาย: ผู้รับงานขนาดเล็กหรือใหม่อาจต้องใช้เวลาและทรัพยากรเพื่อสร้างข้อมูลเชิงลึก เช่น รวบรวมผลงานตัวอย่าง หรือพัฒนาแผนการบริหารจัดการโครงการที่สอดคล้องกับเกณฑ์ใหม่

ตัวอย่างการใช้งานจริง: หน่วยงานรัฐที่จัดซื้อซอฟต์แวร์ระบบจัดการข้อมูล อาจเลือกผู้รับงานที่เคยพัฒนาระบบคล้ายกันสำหรับหน่วยงานอื่น แทนที่จะเลือกผู้ที่เสนอราคาต่ำแต่ไม่มีประสบการณ์ แม้ต้นทุนเริ่มต้นสูงกว่า แต่ลดความเสี่ยงที่ระบบจะล่มหรือไม่รองรับความต้องการจริง

การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้หมายความว่าราคาไม่สำคัญ แต่เป็นการปรับน้ำหนักให้ "คุณภาพ" และ "ความยั่งยืน" กลายเป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลต่อการตัดสินใจของหน่วยงานรัฐในระยะยาว

TOR รอบใหม่จะขอ 'หลักฐานผลงานในอดีต' แบบไหน เตรียมเอกสารอะไรก่อนยื่นซอง

TOR รอบใหม่ภายใต้ เกณฑ์คัดเลือกผู้รับเหมาภาครัฐ 2569 กำหนดให้ผู้ยื่นซองต้องแสดง "หลักฐานผลงานในอดีต" อย่างชัดเจน โดยเน้น ความเกี่ยวข้องกับประเภทงานที่ยื่น มากกว่าแค่การอ้างว่า "เคยทำมาแล้ว" ตัวอย่างเช่น ถ้าเป็นงานระบบ IT ต้องแสดงโครงการที่เคยพัฒนาแอปหรือระบบคลาวด์ ไม่ใช่แค่บอกว่า "เคยรับงานรัฐบาล" แบบทั่วไป

สิ่งที่ควรทำ:
- เตรียมเอกสารยืนยันผลงานที่ ตรงกับประเภทงานใน TOR เช่น ใบประกาศผ่านการตรวจรับงาน (Acceptance Certificate) หรือรายงานผลการดำเนินงานจากลูกค้าเดิม
- ระบุ ตัวชี้วัดผลลัพธ์ ที่ชัดเจน เช่น "ลดเวลาตอบลูกค้าได้มาก" แทนการบอกว่า "ระบบดี"
- ใช้ ข้อมูลจากหน่วยงานรัฐ/รัฐวิสาหกิจ ที่เคยร่วมงาน เพื่อเพิ่มน้ำหนักความน่าเชื่อถือ

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง:
- ส่งข้อมูลที่ ไม่ตรงกับขอบเขตงานใน TOR เช่น ถ้า TOR เป็นงานพัฒนาแอป แต่ส่งแค่โครงการก่อสร้างอาคาร อาจถูกตัดคะแนนทันที
- ใช้คำว่า "เคยทำมาแล้ว" หรือ "ประสบการณ์กว่า 10 ปี" โดยไม่มีหลักฐานยืนยัน ทำให้ไม่ผ่านเกณฑ์ "หลักฐานเชิงประจักษ์" ที่ TOR กำหนด
- ไม่ระบุ ชื่อหน่วยงานรัฐ ที่เคยร่วมงาน แม้จะมีผลงาน ทำให้ไม่สามารถตรวจสอบได้

สิ่งสำคัญคือ ตรวจสอบ TOR รอบใหม่ให้ละเอียด เพื่อไม่พลาดข้อกำหนดใหม่ที่อาจเพิ่มความซับซ้อนในการเตรียมเอกสาร เช่น ต้องระบุ "ผลงานใน 5 ปีที่ผ่านมา" หรือ "ต้องมีการรับรองจากหน่วยงานรัฐ" ซึ่งอาจไม่เคยมีใน TOR ปีก่อนหน้า

โทษลดชั้น-ถอนทะเบียนที่แรงขึ้น กระทบผู้เคยส่งมอบงานล่าช้าหรือพลาดสเปกแค่ไหน

การปรับเกณฑ์คัดเลือกผู้รับเหมาภาครัฐ 2569 ที่เพิ่มโทษลดชั้นหรือถอนทะเบียนสำหรับผู้เคยส่งมอบงานล่าช้าหรือไม่ตรงสเปก กระทบกลุ่มผู้รับงานที่มีประวัติข้อผิดพลาดอย่างชัดเจน ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมคือระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2569 หรือที่รู้จักกันในชื่อ "สมุดพกผู้รับเหมา" ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 10 กรกฎาคม 2569 กำหนดให้หน่วยงานรัฐสะสม "คะแนนความเสียหาย" ของผู้รับเหมาระหว่างปฏิบัติงาน เช่น งานล่วงเลยกำหนดเกิน 10% ของระยะเวลาสัญญา หรือถูกบอกเลิกสัญญา แล้วนำคะแนนสะสมมากำหนดโทษของแต่ละราย (THE STANDARD)

ความแตกต่างสำคัญคือระดับความรุนแรงของความเสียหายที่ส่งผลต่อบทลงโทษ ตามเกณฑ์ของสมุดพกผู้รับเหมา ระยะเวลาระงับสิทธิ์ยื่นข้อเสนองานใหม่อยู่ระหว่าง 30-720 วัน ขึ้นกับคะแนนความเสียหายที่สะสมได้ ยิ่งกระทบต่อชีวิตหรือทรัพย์สินรุนแรงเท่าไหร่ คะแนนก็ยิ่งสะสมเร็วและโทษก็ยิ่งหนักขึ้น ต่างจากเกณฑ์เดิมที่เน้นการปรับเป็นตัวเงินเป็นหลักและไม่มีผลต่อสิทธิ์ยื่นซองงานใหม่โดยตรง

อีกประเด็นคือ ผู้รับงานที่ถูกลดระดับชั้นจนต่ำสุด หรือกระทำผิดร้ายแรงจนต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายรุนแรง อาจถึงขั้นถูกเพิกถอนทะเบียนผู้ประกอบการนานสุด 2 ปี ก่อนขอขึ้นทะเบียนใหม่ได้ ซึ่งหนักกว่าเกณฑ์เดิมที่ไม่มีบทลงโทษระดับนี้ชัดเจน ผู้รับงานที่เคยมีปัญหาจึงต้องใช้เวลาฟื้นตัวนานขึ้นกว่าเดิมมาก

สิ่งที่ผู้รับงานควรระวังคือ ระบบคะแนนสะสมแบบนี้ไม่ได้ให้น้ำหนักกับ "ความพยายามแก้ไข" มากเท่าเกณฑ์เดิม เพราะความเสียหายที่เกิดขึ้นแล้วจะถูกบันทึกและมีผลต่อการพิจารณาทันที ผู้รับงานจึงต้องวางแผนจัดการความเสี่ยงให้ชัดเจนตั้งแต่ต้นโครงการ ไม่ใช่แค่รอแก้ไขทีหลัง

วางมาตรฐานองค์กรให้ผ่านเกณฑ์ใหม่ ทำไม ISO/IEC 29110 และเอกสารพิสูจน์คุณภาพกลายเป็นแต้มต่อ

การมีมาตรฐานด้านคุณภาพอย่าง ISO/IEC 29110 และเอกสารพิสูจน์คุณภาพไม่ใช่แค่ "สิ่งที่ต้องมี" แต่เป็น เครื่องมือสร้างความแตกต่าง ในกระบวนการคัดเลือกผู้รับเหมาภาครัฐ 2569 เพราะเมื่อหน่วยงานรัฐต้องประเมินศักยภาพและผลงานมากขึ้นแทนที่จะดูแค่ราคา เอกสารที่พิสูจน์ว่าองค์กรมีกระบวนการทำงานเป็นระบบและตรวจสอบได้ ก็กลายเป็นหลักฐานเบื้องต้นที่ช่วยให้ผ่านการคัดกรองได้เร็วขึ้น

ความแตกต่างสำคัญคือ ISO/IEC 29110 ไม่ใช่แค่การเขียนรายงาน แต่เป็นกระบวนการที่บังคับให้องค์กรวางระบบติดตามและควบคุมคุณภาพงานอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่แค่ตรวจตอนส่งมอบครั้งเดียว องค์กรที่มีระบบแบบนี้อยู่แล้วจะปรับตัวเข้ากับข้อกำหนดการรายงานความคืบหน้าของหน่วยงานรัฐได้ง่ายกว่า และลดความเสี่ยงที่จะถูกตัดสิทธิ์จากข้อผิดพลาดที่ไม่ได้รับการตรวจสอบล่วงหน้า

ส่วนเอกสารพิสูจน์คุณภาพ เช่น ISO 9001 หรือระบบบริหารความเสี่ยง จะกลายเป็น "หลักฐานที่ไม่ต้องพูด" ที่ช่วยให้ผู้รับงานผ่านการตรวจสอบขั้นต้นได้เร็วขึ้น ต่างจากบริษัทที่ไม่มีเอกสารนี้ ซึ่งต้องเสียเวลาจัดเตรียมข้อมูลเพิ่มเติมภายหลัง ทำให้เสียเปรียบคู่แข่งที่พร้อมทุกข้อตั้งแต่เริ่มต้น

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ บริษัท A ที่เคยแพ้การประมูลเพราะไม่มีระบบติดตามคุณภาพ แต่เมื่อปรับใช้ ISO/IEC 29110 พร้อมสร้างเอกสารแสดงผลการดำเนินงานได้ชัดเจน ได้รับการยอมรับจากหน่วยงานรัฐในรอบถัดไป แม้ราคาเสนอจะสูงกว่าคู่แข่ง แต่ได้รับเลือกเพราะ "ความน่าเชื่อถือ" ที่แสดงผ่านมาตรฐานที่ตรงกับเกณฑ์ 2569 อย่างชัดเจน

บทสรุป

กฎคลังใหม่เปลี่ยนเกณฑ์ TOR จาก 'ราคาต่ำสุด' เป็น 'ผลงานในอดีต' ทำให้บริษัทที่ขาดความเชี่ยวชาญหรือไม่มีประวัติการทำงานร่วมกับหน่วยงานรัฐอย่างต่อเนื่องต้องเผชิญความท้าทายตั้งแต่ขั้นเตรียมเอกสาร หากไม่มีฐานข้อมูลผลงานที่แสดงถึงความน่าเชื่อถือและประสิทธิภาพ โอกาสในการชนะการประมูลอาจลดลงอย่างชัดเจน แม้ราคาเสนอจะดี แต่การขาดหลักฐานที่พิสูจน์ได้จากการทำงานจริงอาจทำให้ถูกตัดออกโดยไม่ต้องแข่งขัน ความเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ใช่แค่การปรับเกณฑ์ แต่คือการยกระดับมาตรฐานที่ต้องการให้ผู้รับงานมีทั้งความพร้อมทางเทคนิคและความรับผิดชอบต่อผลงานในระยะยาว ช้าก่อน = เสียโอกาส

---

แหล่งอ้างอิง

• 'สมุดพกผู้รับเหมา' เริ่มใช้แล้ว คุมเข้มงานก่อสร้างรัฐ หักคะแนนผู้รับเหมาทำงานต่ำกว่ามาตรฐาน แบนประมูลสูงสุด 2 ปี — THE STANDARD
• ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ ฉบับที่ 3 พ.ศ. 2569 — YOTATHAI
• ดีเดย์ 10 ก.ค. บังคับใช้ "สมุดพกผู้รับเหมา" ดัดหลังบริษัททิ้งงาน-ไร้มาตรฐาน — Thai PBS

---

คำถามที่พบบ่อย

กฎกระทรวงจัดซื้อจัดจ้างใหม่ 2569 มีผลย้อนหลังกับสัญญาที่เซ็นไปแล้วไหม?

ไม่มีผลย้อนหลังกับสัญญาที่ลงนามก่อนวันที่กฎหมายมีผลบังคับใช้ เนื่องจากข้อบังคับใหม่จะใช้กับงานที่เริ่มดำเนินการหลังจากนั้นเท่านั้น

เคยส่งมอบงานล่าช้าแต่ไม่ถึงขั้นทิ้งงาน จะถูกตัดสิทธิ์ยื่นซองรอบหน้าไหม?

ไม่ถูกตัดสิทธิ์โดยตรง แต่อาจถูกพิจารณาอย่างรอบคอบในขั้นตอนประเมินคุณสมบัติ โดยเฉพาะหากมีประวัติล่าช้าซ้ำ

ต้องเตรียมเอกสารอะไรเพิ่มเพื่อพิสูจน์ผลงานในอดีตตามเกณฑ์ใหม่?

ต้องจัดเตรียมหลักฐานเชิงประจักษ์ เช่น หนังสือรับรองผลงานจากหน่วยงานรัฐ หรือเอกสารแสดงความสำเร็จของโครงการที่ผ่านมาอย่างชัดเจน

---

ยังไม่แน่ใจว่าเกณฑ์คัดเลือกผู้รับเหมาภาครัฐ 2569 ตรงกับความต้องการของคุณหรือไม่? เราพร้อมช่วยวิเคราะห์และออกแบบแนวทางที่สอดคล้องกับข้อกำหนดอย่างละเอียด

👉 แอด LINE @mafservice · ติดต่อทีมงาน MAF